Organy w dominikańskich kościołach prowincji ruskiej

Już od XIII w. tereny na wschód i południowy-wschód od Bugu były miejscem misji polskich dominikanów. Równocześnie działali oni w ramach tzw. Towarzystwa Braci Pielgrzymujących, którego głównym zadaniem były misje wśród Turków, Tatarów i innych narodów oraz nawiązywanie kontaktów z prawosławnymi.[1]

Pracom misyjnym towarzyszyło zakładanie klasztorów. W ciągu wieków klasztory te przechodziły okresy rozwoju i dramaty. Zależało to od sytuacji politycznych i gospodarczych na tych terenach.

Od 2 poł. XVI w. klasztory ruskie dążą do samodzielności. Stąd po długich dyskusjach, w 1612 r., z dużej prowincji polskiej została wydzielona tzw. prowincja ruska p.w. św. Jacka z siedzibą prowincjalną we Lwowie.[2]

Rozwój gospodarczy Polski na wschodzie, jak też wzrost liczby powołań do zakonu dominikanów przypada na wiek XVII. Powstają klasztory na wsiach i w małych miasteczkach, co powoduje zatratę miejskiego charakteru zakonu. W sumie, do czasu stopniowej kasaty klasztorów przez rosyjskiego zaborcę, prowincja ruska miała około 65 klasztorów.[3]

Niebawem w powstających placówkach dla potrzeb miejscowych kościołów buduje się organy, angażowało się organistów świeckich i zakonnych oraz kształciło nowych organistów. Z czasem niektóre klasztory, jak Lwów czy Podkamień, stały się prężnie działającymi ośrodkami kultury muzycznej.

Wiadomości bezpośrednie i pośrednie o organach zachowały się z 43 klasztorów. Niżej podane informacje uwzględniają już publikowane i jeszcze nieznane materiały.

1. Bar - kościół p.w. św. Anny.

Pobyt dominikanów: 1598-1832.[4]

Pośrednia wiadomość - około 1648 r. żołnierze Chmielnickiego zamordowali o. Franciszka, organistę.[5]

2. Bohorodczany k/Lwowa - kościół p.w. Nawiedzenia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1691-1944.[6]

Pośrednia wiadomość - od 1692 r. organistą był o. Ferdynand Balczewski.[7]

3. Buchowicze - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1674-1830.[8]

Pośrednia wiadomość - od 1696 r. organistą był o. Władysław Czechalski.[9]

4. Buczacz - kościół p.w. Przemienia Pańskiego.

Pobyt dominikanów: 1652-1789.[10]

Pośrednia wiadomość - od 1652 r. o. Florian de Satanow był organistą i opiekunem kółek różańcowych.[11]

5. Busk k/Bełza - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1608-1786.[12]

Pośrednia wiadomość - do 1642 r. pracował tu, już wtedy jako staruszek, br. Jakub, organista i kompozytor.[13]

6. Chotajewicze k/Mińska - kościół p.w. św. Barbary.

Pobyt dominikanów: 1681-1830.[14]

Pośrednia wiadomość o organach - do 1689 r. organistą był o. Wincenty Bielakowski.[15]

7. Czaszniki k/Połocka - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1674-1832.[16]

Wiadomość pośrednia - do 1695 r. organistą był o. Tomasz Goslewski.[17]

8. Czortków - kościół p.w. św. Stanisława.

Pobyt dominikanów: od 1610 r. do 16 VI 1946 r.[18]

Pośrednia wiadomość - do 1622 r. pracował jako organista o. Erazm z Rohatynia.[19]

9. Halicz - kościół p.w. św. Anny.

Pobyt dominikanów: od 1238 r. z przerwami do 1788 r.[20]

Pośrednia wiadomość o organach - do 1672 r. organistą był o. Inocenty Różycki.[21]

10. Jarosław - kościół pojezuicki p.w. Matki Boskiej Bolesnej.

Pobyt dominikanów: od 1777 r. dzisiaj.[22]

Bezpośrednie wiadomości o organach:

• Pierwsze remonty organów były przeprowadzane w latach 1796-97.[23]
• W 1822 r. odbył się kolejny remont organów.[24]
• Inwentarze kościoła z 1830 i 1839 r. wymieniają 16-głosowe organy o 2 klawiaturach.[25]
• W latach 1891-95 firma Riegera zbudowała nowe organy, 20-głosowe o 2 manuałach z pedałem.[26]

W 1926 r. firma Kamińskiego remontowała organy i uzupełniła piszczałki prospektowe.[27]

11. Jaworów k/Lwowa - kościół p.w. św. Piotra i Pawła.

Pobyt dominikanów: 1616-1786.[28]

Pośrednia wiadomość o organach - przed 1673 r. organistą był o. Franciszek Gorzelski.[29]

12. Jazłowiec - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1583-1788.[30]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1644 r. pracował tu jako organista o. Franciszek de Bolęcin.[31]

13. Jezupol - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1594 do 1943 r.[32]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1622 r. był tu organistą br. Cyryl z Winnic.[33]

Bezpośrednia wiadomość o organach - w 1894 r. o. Florian Bielut, przeor, zorganizował budowę nowych organów. Te albo inne zostały zniszczone na początku II wojny światowej. Przemawiała by za tym umowa o pracę z organistą Kazimierzem Forgaczem, który zobowiązał się od 1 X 1942 r. grać na fisharmonii.[34]

14. Kamieniec Podolski - kościół p.w. św. Mikołaja.

Pobyt dominikanów: 1370-1672 i 1737-1864.[35]

Pośrednia wiadomość o organach - do 1608 r. organistą był o. Florian de Satanow.[36]

Bezpośrednia wiadomość o organach - po powrocie do Kamieńca w 1737 r. dominikanie otrzymali od Michała Potockiego, starosty trębowelskiego, 5000 złp. na nowe organy.[37]

15. Kijów - kościół p.w. N.M.P.

Pobyt dominikanów: od 1228 r. z przerwami do 1825 r.[38]

Pośrednia wiadomość o organach - do 1478 r. pracował jako organista br. Enoch lub Henoch. Fakt ten przesuwa na wschód granice występowania organów w XV w.[39]

16. Kleck k/Nowogródka - kościół p.w. Zwiastowania N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1683-1835.[40]

Pośrednia wiadomość o organach - przed 1701 r. był tu jako organistą o. Wincenty Bielakowski.[41]

Bezpośrednia wiadomość o organach - w 1706 r. było dwa pozytywy (większy i mniejszy). W marcu tego roku naprawiał je, używając irchy i karuka (kleju), organista Franciszek Zachaczaty.[42]

17. Kołomyja - kościół p.w. Bożego Ciała.

Pobyt dominikanów: 1413-1788.[43]

Pośrednia wiadomość o organach - do 1647 r. był tu organistą o. Andrzej z Międzyborza.[44]

18. Konstantynów - kościół p.w. N.M.P. Gromnicznej.

Pobyt dominikanów: 1613-1833.[45]

Pośrednia wiadomość o organach - przed 1648 r. organistą był o. Dominik z Urzędowa.[46]

Bezpośrednia wiadomość o organach - Inwentarz z 1820 r. podaje, że na chórze znajdują się organy o 12 głosach i 4 miechach.[47]

19. Lachowce k/Tarnopola - kościół p.w. św. Trójcy.

Pobyt dominikanów: 1612-1864.[48]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1647 r. organistą był o. Karol ze Smoleńska.[49]

20. Latyczów k/Tarnopola - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1606 - 1835.[50]

Pośrednia wiadomość o organach - obecność organistą w 1637 r.[51]

21. Lwów - kościół p.w. Bożego Ciała.

Pobyt dominikanów: 1270-1946.[52]

Pośrednia wiadomość o organach:

Organistą w klasztorze lwowskim od 1501 r. był br. Szymon.[53] Natomiast R. Świętochowski uważa, że pierwszym tutaj znanym z imienia organistą był br. Jakub (1529-30).[54]

Bezpośrednie wiadomości o organach:

Nieznane bliżej organy są wymieniane w dokumentach pod rokiem 1554, a nie jak twierdzi R. Świętochowski, pod rokiem 1584. W 1554 r. klasztor wypłacił Radwanowi należność za skóry do organów. Naprawa tychże organów odbywała się pod kierunkiem organmistrza Stanisława w 1584 r. i organmistrza Sebastiana w 1592 r.[55]

W 1612 r. naprawiał je organmistrz Albert z organistą Wojciechem.[56] Po pożarze w 1658 r. rekonstruował je organmistrz Bartłomiej.[57]

Trudno ustalić datę demontażu organów, ale wiadomo, że przed 1667 r. klasztor dominikanów lwowskich na czele z przeorem o. Jackiem Kłońskim rozpoczął zbiórkę ofiar na nowe organy.[58]

Pozytyw i regał

Nie zachowały się bliższe informacje o tych dwóch instrumentach. Wspomina o nich księga rachunkowa pod 1606 r.[59]

Pozytyw zbudowany po 1667 r.

S. Barącz twierdzi, że właśnie o. Jackowi Kłońskiemu udało się zbudować nowe organy.[60] Twierdzenie to nie wydaje się aż takie pewne, ponieważ ani księgi rad klasztornych, ani księgi rachunkowe z tego okresu nie wskazują na to, aby budowano nowe organy. Zanotowano wydatki dotyczące drobnych napraw pozytywu. Przypuszczalnie pozytyw, który w 1710 r. znajdował się na chórze, na miejscu dawnych organów,[61] został zbudowany ze składek dobrodziejów bez korzystania z kasy klasztornej.

Pozytyw w kaplicy św. Piotra

W 1667 r. na wniosek Rady klasztoru, kiedy rozpoczęto zbiórkę ofiar na nowe organy, postanowiono oddzielić z dużych organów pozytyw i przenieść go do kaplicy św. Piotra z Werony.[62] W katalogu z 1710 r. wymienia się go jako "pozytew z dolnem fletem".[63]

Organy Michała Sadkowskiego

Po przebudowie kościoła w 1766 r. Michał Sadkowski zbudował nowe 20-głosowe organy w nawie głównej. Istniały one do około 1808 r. W części były zniszczone podczas pożaru w 1778 r. Ze zniszczeń naprawiał je sam budowniczy.[64] Prospekt organów wykonali Sebastian Fressinger i dwaj snycerze dominikańscy bracia Jan i Łukasz.[65]

Organy Kramkowskiego

Po 1808 r. Kramkowski wybudował 20-głosowe organy w nawie głównej. Według umowy miało być 26 głosów. Organmistrz zabrał stare organy, żądając 1400 złp dopłaty.[66] W 1862 r. naprawiał je Roman Ducheński, dodając cztery nowe głosy.[67]

Organy Aleksandra Żebrowskiego

W 1916 r. odbyło się poświęcenie 33-głosowych organów. Miały one 3 manuały i pedał. Prospekt organów stanowił trójsekcyjną arkadę z prześwitami. Na zachowanym zdjęciu widać bogatą snycerkę. Wieże wieńczą nastawy i figury. Drobne naprawy przeprowadzał Żebrowski w latach 1936-38. Organy dotrwały do kasaty klasztoru w 1946 r.[68]

Po 1945 r. część organów Żebrowskiego została przywieziona do Polski.[69] Niektóre głosy J. Cynar użył do budowy organów w kościołach dominikańskich we Wrocławiu i w Poznaniu.[70]

Sprawa organów Liliusa z 1626 r.

Wprawdzie 8 V 1626 r. dominikanie lwowscy zawarli umowę z Szymonem Lelią (Liliusem) z Kazimierza w sprawie budowy organów,[71] ale ta umowa nie została zrealizowana.[72] We współczesnej literaturze nastąpiło zamieszanie, ponieważ w cytowanym artykule R. Świętochowski nie podał miejscowości, gdzie znajdował się kościół dominikanów p.w. Bożego Ciała. W druku tekst o organach w kościele dominikanów lwowskich (p.w. Bożego Ciała) znalazł się tuż za tekstem o kościele dominikanów krakowskich. Czytelnicy więc łatwo mogli przypisać wiadomości odnoszące się do kościoła Bożego Ciała we Lwowie kościołowi regularnych (p.w. Bożego Ciała) w Krakowie. Niedopatrzenie spowodowane przez R. Świętochowskiego lub "Muzykę" bezkrytycznie dostało się do książki J. Gołosa.[73]

22. Lwów - kościół p.w. św. Marii Magdaleny.

Pobyt dominikanów: 1609-1780.[74]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1646 r. organistą był o. Tobiasz.[75]

23. Łuck - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1390-1850.[76]

Pośrednia wiadomość o organach - obecność organisty przed 1650 r.[77]

24. Mińsk - kościół p.w. św. Tomasza z Akwinu.

Pobyt dominikanów: 1620-1832.[78]

Pośrednia wiadomość o organach - obecność organisty od 1678 r.[79]

25. Mościska - kościół p.w. św. Katarzyny.

Pobyt dominikanów: 1404-1788.[80]

Pośrednia wiadomość - obecność organisty od 1607 r.[81]

Bezpośrednia wiadomość - z lat 1610-17 i 1621-35 zachowały się wzmianki o naprawach organów.[82]

26. Nowogródek Siewierski - kościół p.w. św. Michała.

Pobyt dominikanów: 1625 r. - poł. XVIII w.[83]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1681 r. pracował tutaj jako organista o. Reginald Balsaronez.[84]

27. Nowogródek Siewierski - kościół dominikanek p.w. Imienia N.M.P.

Pobyt: od 1654 do poł. XIX w.[85]

W 1706 r. O. Suski podarował dominikankom pozytyw i dwoje skrzypiec.[86]

28. Pińsk - kościół p.w. św. Dominika.

Pobyt dominikanów: 1668-1857.[87]

Pośrednia wiadomość o organach - przed 1676 r. był tu organistą o. Franciszek Podgórski.[88]

Bezpośrednia wiadomość - w 1770 r. dominikanie mieli zepsuty pozytyw na chórze w kościele. Z tego powodu jezuici zabronili swojej kapeli występować przy akompaniamencie takiego pozytywu.[89]

29. Podkamień k/Brodów - kościół p.w. Królowej Różańca św.

Pobyt dominikanów: od 1464 r. do 12 III 1944 r.[90]

Pośrednia wiadomość o organach - do 1647 r. organistą był br. Karol.[91]

Bezpośrednie wiadomości o organach:

Organy Walentego Studzińskiego

26 VIII 1718 r. o. Marian Pruski zawarł umowę z organmistrzem Walentym Studzińskim w sprawie budowy 26-głosowych organów. Studziński zmarł na przełomie 1718/19 r., a organy za niego kończyli Jakub Jaroszewski i Jan Muchnacki.[92] W rzeczywistości zbudowali tylko 13-głosowe organy, o czym świadczy Inwetarz kościoła. Organy kosztowały 500 florenów.[93] Nie zachowała się ich dyspozycja. Organy istniały conajmniej do 1857 r. W 1810 r. naprawiał je Wojciech Rudziński, który w Podkamieniu zasłynął nie tylko jako organmistrz, ale też jako złodziej kościoła.[94] Naprawiali je także w 1817 r. Majer (lub Magier) z Bieżan[95] i bliżej nieznany organmistrz w 1830 r. oraz miejscowi kapeliści Waskowicz i Sawicki.[96]

Organy Romana Ducheńskiego

W 1857 r. dzięki ofiarności księcia Wilhelma Radziwiłła organmistrz R. Ducheński zbudował 23-głosowe organy o 4 wielkich miechach. Kosztowały 1000 zł. Naprawy organów przeprowadzano w 1891 r. i w 1903 r.[97] Poważnym zniszczeniom uległy organy podczas pobytu bolszewików w klasztorze w 1920 r. Naprawa wyniosła 20 tys. złotych.[98]

Pozytyw

Znajdował się on w oratorium obok wielkiego ołtarza. Nie znamy czasu jego budowy ani organmistrza. Wiadomo, że w 1797 r. naprawiał go Teodor Szczygielski. Za naprawę pozytywu i zegara na wieży kościelnej otrzymał 162 zł.[99]

Pozytywek

Taką nazwę ma ten instrument w dokumentach archiwalnych i można przypuszczać, że mógł to być portatyw lub regał. W 1797 r. nie miał już piszczałek. Dlatego może, w formie wynagrodzenia dostał się T. Szczygielskiemu.[100]

30. Potok Złoty k/Lwowa - kościół p.w. Narodzenia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1609-1925.[101]

Bezpośrednia wiadomość o organach - w 1656 r. Naprawiano pozytyw w kościele.[102]

31. Raków k/Mińska Litewskiego - kościół p.w. św. Ducha.

Pobyt dominikanów: 1686-1832.[103]

Pośrednia wiadomość - obecność organisty w 1701 r.[104]

32. Rohatyń k/Halicza - kościół p.w. św. Jacka.

Pobyt dominikanów: 1614-1825.[105]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1644 r. organistą był br. Dominik z Urzędowa.[106]

Bezpośrednia wiadomość o organach - Inwentarz kościoła z 1708 r. wymienia "pozytyw stoiący na chórze".[107]

33. Stolpce k/Mińska - kościół p.w. św. Kazimierza.

Pobyt dominikanów: 1621-1832.[108]

Bezpośrednia wiadomość o organach - około 1640 r. staraniem o. Symfroniana wybudowano nowe organy.[109]

34. Szkłów k/Witebska - kościół p.w. św. Tomasza.

Pobyt dominikanów: 1619-1832.[110]

Pośrednia wiadomość o organach - obecność organisty od 1679 r.[111]

35. Tarnopol - kościół p.w. św. Wincentego z Ferary.

Pobyt dominikanów: 1749-1946.[112]

Pośrednia wiadomość o organach - obecność organisty od 1782 r.[113]

Bezpośrednie wiadomości:

• Inwentarz z 1821 r. podaje, że na chórze znajdują się organy wymagające naprawy.[114]
• Protokół z 12 V 1905 r. stwierdza, że na chórze znajdują się 15-głosowe organy w dobrym stanie. Przypuszczalnie były to już nowe organy.[115]
• Inwentarz z 17 X 1910 r. podaje, że na chórze znajdują się 24-głosowe organy.[116] W 1930 r. organy naprawiała firma Żebrowskiego. Z korespondencji wynika, że właściwie organy miały tylko 22 głosy. Korespondencja wskazuje również na zatargi klasztoru z organmistrzem w sprawie terminów i wynagrodzenia.[117]

36. Tulczyn (wsch. od Kamieńca Podolskiego) - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1631-1832.[118]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1644 r. organistą był o. Dominik z Urzędowa.[119]

37. Tyśmienica k/Halicza - kościół p.w. św. Mikołaja.

Pobyt dominikanów: 1641-1936.[120]

Bezpośrednie wiadomości o organach:

• Około 1646 r. Tomasz Pińczowski ufundował organy.[121]
• Protokół oddania kościoła diecezji z 1936 r. wymienia "organ 8-głosowy z 2 głosami pedałowymi."[122]

38. Ułła k/Połocka - kościół p.w. św. Ducha.

Pobyt dominikanów: 1669-1782.[123]

Pośrednia wiadomość o organach - do 1696 r. organistą był o. Rajmund Muraszkiewicz.[124]

39. Winnica - kościół p.w. Zwiastowania N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1624-1832.[125]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1645 r. organistą był o. Krzysztof z Jasła.[126]

40. Włodzimierz Wołyński - kościół p.w. św. Trójcy.

Pobyt dominikanów: 1497-1850.[127]

Pośrednia wiadomość o organach - obecność organisty przed 1615 r.[128]

41. Zasław Miński - kościół p.w. św. Michała.

Pobyt dominikanów: 1676-1867.[129]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1682 r. organistą był kleryk dominikański br. Rajmund.[130]

42. Ziębin k/Mińska - kościół p.w. św. Ducha.

Pobyt dominikanów: 1640-1832.[131]

Pośrednia wiadomość o organach - w 1709 r. organistą był o. Jan Radziński.[132]

43. Żółkiew - kościół p.w. Wniebowzięcia N.M.P.

Pobyt dominikanów: 1655-1946.[133]

Pośrednia wiadomość o organach - od 1655 r. organistą był o. Władysław.[134]

Bezpośrednie wiadomości o organach:

• W 1677 r. spaliły się organy podczas pożaru kościoła.[135]
• W listopadzie 1788 r. przeprowadzono remont organów.[136]
• Inwentarz kościoła z 1797 r. podaje, że "nad wielkiemi drzwiami znajduje się chór, na którem piękny organ z kratą częściowo pozłacaną.[137]
• W 1931 r. klasztor zawarł umowę z wiedeńskim organmistrzem Antonem Simonaire w sprawie rozbudowy 19-głosowych organów. Simonaire miał dodać: Oktawę, Kwintę, Oktawę minor i chóry piszczałek do Mixtury. Miał również naprawić głosy: Viola, Salicional, Flauto major i Flauto minor oraz wyregulować mechanizmy.[138]

Powyższe informacje oparte na kwerendzie (sprzed 1991 r.) archiwaliów i dawnych publikacji dotyczących kościołów dominikańskich mogą posłużyć historykom organów do uzupełnienia wcześniej zebranych przez nich wiadomości. Są one również przykładem udziału zakonu w szerzeniu kultury muzycznej i materialnej na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej.

[1] Barącz S., Rys dziejów Zakonu Kaznodziejskiego w Polsce, Lwów 1861, t. I, s. 137-202.
[2] Wołyniak, Wykaz klasztorów dominikańskich prowincji ruskiej, Kraków 1923, s. 1-6.
[3] Por. Kłoczowski J., Zakon braci kaznodziejów, w: Studia nad historią dominikanów w Polsce, Warszawa 1975, t. II, s. 73-101.
[4] Barącz S., Rys dziejów..., op. cit., t. II, s. 400-401; Wołyniak, Wykaz klasztorów..., op. cit. s. 7-11.
[5] Wołyniak, j.w., s. 9.
[6] Barącz S., Rys dziejów..., op. cit., s. 402. Informacja o kasacie klasztoru w 1944 r. od o. Urbana Szeremeta OP.
[7] Akta prowincjałów, Archiwum Dominikanów w Krakowie (ADK), Pp. 372, s.227.
[8] Barącz S., Rys..., op. cit., s.403-404; Wołyniak, Wykaz klasztorów..., op. cit., s.19-21.
[9] Akta prowincjałów, op. cit., s.266.
[10] Barącz S., Rys..., op. cit., s.404.
[11] Akta prowincjałów, ADK, Pr.7, s.110.
[12] Barącz S., Rys..., op. cit., s.404-406.
[13] Dokumenty z klasztoru dominikanów w Busku, ADK, Bs.1; Okolski S., Russia florida, Lwów 1646, t. II, s.85-86.
[14] Barącz S., Rys..., op. cit., s.407; Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 28-32.
[15] Akta prowincjałów, op. cit., Pr.8, s. 299.
[16] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 408-409; Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s.40-43.
[17] Akta prowincjałów, op. cit., Pr.8, s. 277.
[18] Okolski S., Russia florida, op. cit., s.89; Informacja o kasacie klasztoru od o. Urbana Szeremeta OP
[19] Dokumenty z klasztoru dominikanów w Czortkowie, ADK, Cz.81, s. 22.
[20] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 419-422.
[21] Akta prowincjałów, ADK, Pr. 8, s. 65.
[22] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 423-426.
[23] Dokumenty z klasztoru dominikanów w Jarosławiu, ADK, Js. 94, s. 233 i 333.
[24] J.w., Js. 95, s. 32 i 233.
[25] Inwentarze z 1830 i 1839 r. ADK, Js. bez dokładnej sygnatury.
[26] Dokumenty z klasztoru dominikanów w Jarosławiu, ADK, Js. 19. Organy znane z autopsji.
[27] J.w.
[28] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 426-427.
[29] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 8, s. 85.
[30] Barącz S, Rys..., op. cit., s. 427-428.
[31] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 7, s. 6.
[32] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 429-431. Klasztor opuszczony w czasie działań wojennych.
[33] Świętochowski R., Notatki biograficzne, ADK, bez sygn.
[34] Dokumenty klasztoru dominikanów w Jezupolu, ADK, Jz. 3 i 5.
[35] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 431-433.
[36] Księga zmarłych, ADK, Pr. 35, s. 208. Błędnie podana data śmierci o. Floriana, ponieważ od 1622 r. był organistą w Kamieńcu Podolskim (Świętochowski R., Notatki biograficzne, op. cit.)
[37] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 433.
[38] J.w., s. 434-435.
[39] Acta Capitulorum Provinciae Poloniae, Romae 1972, t. I, s. 598; por. Goło J., Polskie organy..., op. cit. - mapa na wyklejce okładki.
[40] Barącz S., Rys.., op. cit., s. 435-436; Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 98-101.
[41] Akta prowincjałów, op. cit., Pr.7, s. 334.
[42] Liber expens. conv. Klecensis, ADK, Kl.1, s. 12.
[43] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 437.
[44] Akta prowincjałów, op. cit., Pr.7, s. 55.
[45] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 438.
[46] Akta prowincjałów, op. cit., Pr.7, s. 83.
[47] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 234.
[48] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 438-440.
[49] Akta prowincjałów, op. cit., Pr.7, s. 62.
[50] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 440-441.
[51] Liber expens. conv. Latycoviensis, ADK, Lt. 1, s. 27.
[52] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 448-456. Informacja o wysiedleniu z klasztoru lwowskiego od brata Wilhelma Paściaka OP.
[53] ACPP, t. I, s. 136.
[54] Świętochowski R., Tradycje muzyczne zakonu kaznodziejskiego w Polsce, "Muzyka", 1964, nr 1-2, s. 53.
[55] Liber expens. conv. Leopoliensis, ADK, Lw.18, s. 305, 379-380, Lw.19, s. 68; (Liber expensarum - Księga wydatków klasztoru).
[56] Liber cons. conv. Leopoliensis, ADK, Lw. 4., k. 18. Na naprawę organów wykorzystano zapis Anny, żony odlewnika. (Liber consiliorm - Księga protokołów Rady klasztoru).
[57] J.w., k. 165v.
[58] J.w., k. 189v.
[59] Liber expens. conv. Leopoliensis, ADK, Lw.19, s. 591.
[60] Por. Liber mortuorum (oprac. Przez S. Barącza), ADK, Pr. 35, s. 399.
[61] Cathalogus librorum et instrumentorum musicalium in conv. Leopoliensi (1707-1710), ADK, cytowany przez R. Świętochowskiego, Tradycje..., op. cit., s.18.
[62] Liber cons., ADK, Lw. 4, k. 189v.
[63] Cathalogus librorum et instrumentorum, op. cit.
[64] Liber expens., ADK, Lw.40, s.14; Świętochowski R., Tradycje..., op. cit., s. 54-55.
[65] Świętochowski R., Tradycje..., j.w.
[66] J.w.
[67] J.w.
[68] Informacje od ostatniego lwowskiego organisty br. Wilhelma Paściaka OP; Zdjęcie organów znajduje się w: Żyła W., Kościół i klasztor dominikanów we Lwowie, Lwów 1923.
[69] Informacja od Br. Wilhelma Paściaka OP z Gdańska.
[70] Z autopsji.
[71] Liber cons. conv. Leopoliensis, op. cit., Lw. 4, k. 55. Pełny tekst umowy podaje R. Świętochowski, Tradycje..., op. cit., s. 53.
[72] J.w., s.54.
[73] Gołos J., Polskie organy..., op. cit., s. 331. Por. przypis na s. 318, w którym mowa o kościele Bożego Ciała ale w Krakowie.
[74] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 458-459.
[75] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 7, s. 34.
[76] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 134-182.
[77] Acta Capitulorum Provinciae Poloniae, ADK, t. II, s. 719.
[78] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 184-188.
[79] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 8, s. 117.
[80] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 462-463.
[81] Liber expen. (Mościska), ADK, Mś. 4, s. 7.
[82] Libri expens., j.w., Mś. 5, s. 22, 53, 177-342; Mś. 7, s. 107-207.
[83] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 464-465.
[84] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 8, s. 138.
[85] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 521-522.
[86] Inwentarz kościoła dominikanek, ADK, Pr. 28, s. 201.
[87] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 295-366.
[88] Katalog dominikanów prowincji ruskiej od 1606 r., ADK, Pr. 17.
[89] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 351.
[90] Barącz S., Dzieje klasztoru dominikanów w Podkamieniu, Tarnopol 1870; Żukiewicz K., Dzieje cudownego obrazu w Podkamieniu, Kraków 1907; Świętochowski R., Kapela dominikanów w Podkamieniu, "Muzyka", 1976, nr 3, s. 56-76.
[91] Akata prowincjałów, op. cit., Pr.7, s. 63.
[92] Barącz S., Dzieje klasztoru..., op. cit., s. 145.
[93] Inwentarz kościoła z lat 1788-1797, ADK, Pk. 2, s. 36.
[94] Kronika klasztoru dominikanów w Podkamieniu, ADK, Pk.163, s. 8.
[95] Liber expen., ADK, Pk. 9, bez s.
[96] J.w., Pk.11, s. 44 i 105.
[97] J.w., Pk. 15.
[98] Kronika klasztoru w Podkamieniu, ADK, Pk. 4 - zapiski na okładce.
[99] Liber expen., ADK, Pk. 8.
[100] J.w.
[101] Barącz S., Rys..., op.cit., s. 493-497. Klasztor skasowany przez generała zakonu w 1925 r. - informacja od o. Urbana Szeremeta.
[102] Liber expen. klasztoru dominikanów w Potoku Złotym, ADK, Pzł.1, s. 15.
[103] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 209-212.
[104] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 7, s. 334.
[105] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 497-498.
[106] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 7, s. 7.
[107] Inwentarz kościoła w Rohatyniu, ADK, Pr. 28, s. 67.
[108] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 237-241.
[109] Okolski S., Russia florida, op. cit., s. 133.
[110] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 249-251.
[111] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 7, s. 335.
[112] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 507.
[113] Liber expens. klasztoru dominikanów w Tarnopolu, ADK, Tp. 15.
[114] Inwentarz kościoła dominikanów w Tarnopolu z 16 I 1821 r., ADK, Tp. 22. [115] Dokumenty z klasztoru dominikanów w Tarnopolu, ADK, Tp. 2.
[116] J.w.
[117] J.w., Tp. 23.
[118] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 254-258.
[119] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 7, s. 42.
[120] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 508-510. Informacja o likwidacji klasztoru w 1936 r. od o. Urbana Szeremeta.
[121] Okolski S., Russia florida, Lwów 1646, s. 87.
[122] Dokumenty z klasztoru w Tyśmienicy, ADK, Tś.1.
[123] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 262-263.
[124] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 8, s. 271.
[125] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 264-270.
[126] Notatki R. Świętochowskiego, ADK.
[127] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 270-271.
[128] Rkp.16, Archiwum Miejskie w Przemyślu, dział 615.
[129] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 268-288.
[130] Księga zmarłych, ADK, Pr. 35, s. 574.
[131] Wołyniak, Wykaz..., op. cit., s. 290-293.
[132] Akta Prowincjałów, op. cit., Pr. 8, s. 404.
[133] Barącz S., Rys..., op. cit., s. 513-514. Informacja o kasacie klasztoru w 1946 r. - o. Urban Szeremet OP.
[134] Akta prowincjałów, op. cit., Pr. 8, s. 168.
[135] Barącz S., j.w., s. 513.
[136] Dokumenty z klasztoru dominikanów w Żółkwi, list kursywą niemiecką z nieczytelnym podpisem organmistrza, ADK, Ż.39.
[137] Inwentarz kościoła dominikanów w Żółkwi z 1797 r., ADK, Ż.47.
[138] Dokumenty klasztoru dominikanów w Żółkwi, ADK, Ż. 39.